Στα βαγόνια του σιδηροδρόμου από το Καραγάτς
Αυθεντικό ιστορικό οικογένειας Δέσποινας Παλακίδου-Κουγιουμτζή
Το Καραγάτς, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Αδριανούπολης, έμελλε να γίνει σύμβολο ξεριζωμού και ελπίδας για τους Έλληνες κατοίκους του. Για τους Τούρκους, ήταν η έδρα του σιδηροδρομικού σταθμού της Αδριανούπολης, ένας κόμβος εμπορίου και επικοινωνίας με την Ευρώπη. Για τους Έλληνες, όμως, ήταν ένας τόπος με ακραιφνώς ελληνικό πληθυσμό, ένα εθνικό κεκτημένο που χάθηκε με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923.
Ανάμεσα σε αυτούς που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το Καραγάτς ήταν και η οικογένεια του Σταύρου Μπάτη, σιδηροδρομικού στο επάγγελμα. Ο Σταύρος, παντρεμένος με την Αθηνά Δημησκίδου, είχε αποκτήσει πέντε παιδιά: τον Θεόδωρο, τον Δημοσθένη, τον Χρήστο, τον Γεώργιο και την Ελένη. Μαζί με άλλους σιδηροδρομικούς, αναγκάστηκαν να πάρουν το δρόμο της προσφυγιάς, αφήνοντας πίσω τις αναμνήσεις, το σπίτι, τη γη που τους μεγάλωσε.
Το 1922, μαζί με επτά ακόμα συγγενείς και φίλους –τον Σταύρο, την Αθηνά, την Ελένη, τον Θεόδωρο, τον Δημοσθένη, τον Χρήστο, τον Γεώργιο και την Ελένη Μπάτη– έφτασαν στην Αλεξανδρούπολη. Η νέα τους ζωή ήταν γεμάτη δυσκολίες. Τα πρώτα επτά χρόνια τα πέρασαν μέσα στα βαγόνια του σιδηροδρομικού σταθμού, τον επονομαζόμενο “Γαλλικό”. Ήταν μια περίοδος αβεβαιότητας, όπου η ελπίδα για επιστροφή στο Καραγάτς κρατούσε ζωντανή την επιθυμία τους να μένουν κοντά στο σταθμό, ώστε να επιβιβαστούν πρώτοι στην αμαξοστοιχία της επιστροφής.
Η προσδοκία αυτή, όμως, δεν εκπληρώθηκε ποτέ. Σταδιακά, οι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην περιοχή γύρω από τον σταθμό, δίνοντάς της το όνομα “Καραγατσιανά”. Το ελληνικό κράτος τους χορήγησε οικόπεδα με την προϋπόθεση της αποπληρωμής τους, κι εκείνοι προσπάθησαν να χτίσουν ξανά τις ζωές τους. Παρά τις δυσκολίες, διατήρησαν ζωντανές τις μνήμες της πατρίδας τους, μεταφέροντάς τες από γενιά σε γενιά.
Η Δέσποινα Παλακίδου-Κουγιουμτζή, τρίτης γενιάς πρόσφυγας, μεγάλωσε με τις ιστορίες του Καραγάτς, του παππού της Σταύρου Μπάτη, και της ζωής του πριν και μετά τον ξεριζωμό. Η φωτογραφία του, με το καπέλο, το μουστάκι και την αλυσίδα του ρολογιού, στην πόρτα της ατμομηχανής του σιδηροδρομικού σταθμού του Καραγάτς, αποτελεί πολύτιμο οικογενειακό κειμήλιο.
Η ιστορία της οικογένειάς της δεν είναι απλώς μια αφήγηση παρελθόντος. Είναι ένα κομμάτι της συλλογικής μνήμης των προσφύγων, μια υπενθύμιση του πόνου, της αντοχής και της ελπίδας που χαρακτήρισε τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να αφήσουν τις πατρίδες τους.
Στη φωτογραφία πιο πάνω ο Σταύρος Μπάτης, σιδηροδρομικός εμφανίζεται επάνω στη μηχανή.
Ιάκωβος Γαριβάλδης ΟΑΜ
Από το βιβλίο “Ήχοι Ανατολικής Θράκης”
Βιβλία του Ι. Γαριβάλδη που μπορείτε να διαβάσετε
Save as PDF